नेपाल र उत्तर भारतका धेरैजसो मानिसले आफ्नो कुण्डली देखेका छन् — हीराआकारका कोठा, अङ्क र ग्रहका छोटा नामले भरिएको चौकोस, प्रायः परिवारको चिनाबाट सारिएको। तर यसलाई पढ्न जान्ने थोरै छन्। यस गाइडमा म उत्तर भारतीय कुण्डली खोल्ने तीनवटा नियम देखाउनेछु, ताकि तपाईं आफ्नो लग्न, चन्द्र राशि र हरेक भावको अर्थ आफैं पत्ता लगाउन सक्नुहुन्छ।
तपाईंसँग कुण्डली छैन भने पहिले निःशुल्क कुण्डली बनाउनुहोस् र पढ्दै गर्दा खुला राख्नुहोस्।
नियम १: भावहरू कहिल्यै सर्दैनन्
उत्तर भारतीय कुण्डली दुईवटा विकर्ण रेखा र भित्री हीराले बाँडिएको चौकोस हो, जसमा बाह्र भाग हुन्छन्। हरेक भाग एउटा भाव हो, र भावहरू सधैं एउटै ठाउँमा हुन्छन्:
- माथिको बीचको हीरा पहिलो भाव हो — तपाईंको लग्न।
- त्यहाँबाट भावहरू घडीको उल्टो दिशामा जान्छन्: दोस्रो भाव त्यसको माथि-बायाँको त्रिकोण, तेस्रो त्यसको तल बायाँ किनारमा, चौथो बायाँको बीचको हीरा, र यसैगरी अघि।
- सातौं भाव तलको बीचको हीरा हो, लग्नको ठीक विपरीत। दशौं भाव दायाँको बीचको हीरा हो।
दक्षिण भारतीय कुण्डली यसको उल्टो हुन्छ, जहाँ राशि स्थिर रहन्छन् र भाव सर्छन्।
नियम २: अङ्कले राशि जनाउँछन्, भाव होइन
हरेक भागमा लेखिएको सानो अङ्कले त्यस भावमा कुन राशि परेको छ भन्ने बताउँछ:
| अङ्क | राशि | अङ्क | राशि |
|---|---|---|---|
| १ | मेष | ७ | तुला |
| २ | वृष | ८ | वृश्चिक |
| ३ | मिथुन | ९ | धनु |
| ४ | कर्कट | १० | मकर |
| ५ | सिंह | ११ | कुम्भ |
| ६ | कन्या | १२ | मीन |
त्यसैले माथिको हीरामा ४ लेखिएको छ भने तपाईंको लग्न कर्कट हो। घडीको उल्टो दिशामा अर्को भावमा ५, त्यसपछि ६, यसैगरी अघि बढ्छ।
नियम ३: ग्रह आफू बसेको भावमै लेखिन्छन्
ग्रहहरू तपाईंको जन्मबेला जुन भावमा थिए, त्यहीँ छोटो नामले लेखिन्छन्:
- सू सूर्य, चं चन्द्र, मं मङ्गल, बु बुध
- गु गुरु (बृहस्पति), शु शुक्र, श शनि
- रा राहु र के केतु, चन्द्रका छाया ग्रह, जो सधैं एकअर्काको ठीक विपरीत हुन्छन्
ग्रहको छेउमा (व) वा (R) लेखिएको छ भने त्यो जन्मबेला वक्री थियो भन्ने बुझिन्छ। अङ्ग्रेजी कुण्डलीमा Su, Mo, Ma, Me, Ju, Ve, Sa, Ra र Ke लेखिएका हुन्छन्।
चन्द्र राशि पत्ता लगाउने तरिका
चं (वा Mo) खोज्नुहोस्। त्यो भावमा लेखिएको अङ्क नै तपाईंको चन्द्र राशि हो — राशिफल, साढेसाती र नामकरणमा प्रयोग हुने राशि। चं ९ लेखिएको भावमा छ भने तपाईंको चन्द्र राशि धनु हो।
बाह्र भावको अर्थ
- पहिलो (लग्न): शरीर, व्यक्तित्व, स्वास्थ्य, संसारसँगको व्यवहार
- दोस्रो: परिवार, बचत, वाणी, भोजन
- तेस्रो: साहस, दाजुभाइ-दिदीबहिनी, छोटा यात्रा, सञ्चार
- चौथो: आमा, घर, जग्गाजमिन, सवारी, मनको शान्ति
- पाँचौं: सन्तान, शिक्षा, बुद्धि, प्रेम, पूर्वपुण्य
- छैटौं: दैनिक काम, ऋण, रोग, प्रतिस्पर्धी
- सातौं: विवाह, जीवनसाथी, व्यापारिक साझेदारी
- आठौं: आयु, अचानक घटना, पैतृक सम्पत्ति, लुकेका कुरा
- नवौं: बुबा, भाग्य, धर्म, गुरु, लामा यात्रा
- दशौं: करियर, पद, प्रतिष्ठा, अधिकार
- एघारौं: आम्दानी, लाभ, साथीभाइ, इच्छा पूरा हुनु
- बाह्रौं: खर्च, विदेश, निद्रा, आध्यात्मिक मुक्ति
ग्रहले आफू बसेको भावलाई आफ्नो रङ दिन्छ। पाँचौं भावमा बृहस्पति सन्तान र शिक्षाका लागि परम्परागत आशीर्वाद मानिन्छ; दशौं भावमा शनिले प्रायः ढिलो तर बलियो रूपमा बनेको करियर दिन्छ।
मुख्य कुण्डलीभन्दा अघि
आधारभूत अध्ययन पूरा गर्न थप दुई कुरा चाहिन्छ:
नक्षत्र। चन्द्रमाको जन्म नक्षत्र (२७ मध्ये एक) ले तपाईंको स्वभावलाई अझ सूक्ष्म बनाउँछ र पहिलो दशा निर्धारण गर्छ। नामाक्षर पनि यहीँबाट आउँछ।
दशा। विंशोत्तरी पद्धतिले जीवनलाई ६ देखि २० वर्षसम्मका ग्रह अवधिमा बाँड्छ। तपाईं चलिरहेको महादशाले केही वर्ष किन अरूभन्दा बिल्कुलै फरक लाग्छन् भन्ने बुझाउँछ।
धेरै कुण्डलीमा नवांश (D9) — विवाह र भित्री बलका लागि विशेष रूपमा हेरिने वर्ग कुण्डली — र चन्द्र कुण्डली, जहाँ चन्द्रमा बसेको भावलाई पहिलो भाव मानिन्छ, पनि देखाइन्छ।
सामान्य आश्चर्य: तपाईंको “वास्तविक” राशि
धेरैलाई आफ्नो वैदिक राशि पत्रिकाको राशिफलको राशिभन्दा फरक देख्दा अचम्म लाग्छ। पश्चिमी ज्योतिषले सायन राशिचक्र प्रयोग गर्छ; ज्योतिषले निरयन राशिचक्र प्रयोग गर्छ, जुन अहिले करिब २४ अंश पछाडि छ। त्यसैले वैदिक सूर्य राशि प्रायः पश्चिमी राशिभन्दा एक राशि अघि पर्छ।
नेपाली कुण्डलीका लागि एउटा कुरा
नेपालले सन् १९८६ मा घडीलाई UTC+५:३० बाट UTC+५:४५ मा सारेको थियो। त्यसअघि नेपालमा जन्मेका जोकोहीको कुण्डलीमा +५:३० प्रयोग गर्नुपर्छ, नत्र लग्न सर्न सक्छ। यस वेबसाइटको निःशुल्क कुण्डली ले यो आफैं मिलाउँछ।
अर्को कदम
कुण्डली पढ्नु पहिलो कदम हो; सबै ग्रह, भाव र दशा सँगै कसरी काम गर्छन् भनेर व्याख्या गर्न वर्षौंको अभ्यास चाहिन्छ। आफ्नो लग्न र चन्द्र राशि पत्ता लगाएपछि परामर्श बुक गर्नुहोस्, म तपाईंको कुण्डली भाव-भावमा बुझाइदिनेछु।