धेरै नेपाली परिवारमा बच्चा जन्मेको केही दिनपछि ज्योतिषीलाई एउटै प्रश्न सोधिन्छ: “नाम कुन अक्षरबाट राख्ने?” त्यसको जवाफ — नामाक्षर — जन्मको क्षणको आकाशबाट सिधै आउँछ। त्यसैले फरक-फरक महिनामा जन्मेका दाजुभाइ-दिदीबहिनीका नाम प्रायः बिल्कुलै फरक ध्वनिबाट सुरु हुन्छन्, र नामबाटै ज्योतिषीले तपाईंको राशि भन्न सक्छन्।
अक्षर कहाँबाट आउँछ
चन्द्रमाको मार्ग २७ नक्षत्र मा बाँडिएको छ। हरेक नक्षत्रमा ४ चरण हुन्छन्, जम्मा १०८ भाग। परम्पराले हरेक चरणलाई एउटा अक्षर दिएको छ: अश्विनीका चार चरण चु, चे, चो र ला हुन्, भरणीका ली, लु, ले र लो, र यसैगरी अघि।
बच्चा जन्मँदा ज्योतिषीले चन्द्रमाको नक्षत्र र चरण पत्ता लगाएर परिवारलाई त्यही अक्षर दिन्छन्। नेपालमा धेरै परिवारमा जन्मेको एघारौं दिन हुने न्वारन मा नाम घोषणा गरिन्छ। दैनिक प्रयोगको नाम फरक हुन सक्छ, तर नामाक्षरबाट बनेको नाम प्रायः बच्चाको “राशि नाम” का रूपमा राखिन्छ।
हरेक नौ चरणले एउटा राशि बनाउने भएकाले नामको पहिलो अक्षरले चन्द्रमाको राशि देखाउँछ।
नामाक्षर तालिका
| राशि | अक्षर |
|---|---|
| मेष | चु चे चो ला ली लु ले लो अ |
| वृष | इ उ ए ओ वा वी वु वे वो |
| मिथुन | का की कु घ ङ छ के को हा |
| कर्कट | ही हु हे हो डा डी डु डे डो |
| सिंह | मा मी मु मे मो टा टी टु टे |
| कन्या | टो पा पी पु ष ण ठ पे पो |
| तुला | रा री रु रे रो ता ती तु ते |
| वृश्चिक | तो ना नी नु ने नो या यी यु |
| धनु | ये यो भा भी भु धा फा ढा भे |
| मकर | भो जा जी खी खु खे खो गा गी |
| कुम्भ | गु गे गो सा सी सु से सो दा |
| मीन | दी दु थ झ ञ दे दो चा ची |
श्रवण नक्षत्रका लागि (मकर राशिमा) केही परम्परामा खी, खु, खे र खोको सट्टा जु, जे, जो र ख प्रयोग गरिन्छ। दुवैले मकर राशि नै जनाउँछन्।
अङ्ग्रेजी हिज्जेले किन अलमल पार्छ
देवनागरीका केही ध्वनि अङ्ग्रेजीमा एउटै तरिकाले लेखिन्छन्। “Ta” ट (सिंह) वा त (तुला) हुन सक्छ; “Da” ड (कर्कट) वा द (कुम्भ) हुन सक्छ; “Tha” ठ (कन्या) वा थ (मीन) हुन सक्छ। त्यसैले तारा तुला राशिमा पर्छ, तर टा बाट सुरु हुने नाम सिंह राशिमा। आफ्नो नाम देवनागरीमा कसरी लेखिन्छ, सधैं जाँच्नुहोस्।
नामको राशि कि जन्म राशि?
यो प्रश्न सधैं आउँछ। मेरो जवाफ:
- जन्म विवरण थाहा छ भने राशिफल, साढेसाती र मिलानका लागि जन्मको चन्द्र राशि प्रयोग गर्नुहोस्। यो तपाईं जन्मेको बेलाको वास्तविक आकाशबाट आउँछ।
- जन्म समय थाहा छैन भने नामको राशि परम्परागत विकल्प हो — धेरै परिवारले दैनिक राशिफल र मिलानमा पनि यही प्रयोग गर्छन्।
- तपाईंको दैनिक नाम नामाक्षरअनुसार राखिएको छैन भने (आजकल यो धेरै सामान्य छ) जन्मकुण्डलीले मात्र तपाईंको सही राशि बताउँछ।
बच्चाको नाम छान्दा
नवजात शिशुका लागि ज्योतिषीले ठ्याक्कै जन्म समयबाट नामाक्षर दिन्छन्। केही व्यावहारिक सुझाव:
- अक्षर मात्र होइन, नक्षत्र र चरण पनि सोध्नुहोस्, ताकि त्यो कहाँबाट आयो थाहा होस्।
- धेरै परिवारले ठ्याक्कै त्यही अक्षर प्रयोग गर्छन्; कतिले त्यसको पहिलो ध्वनि मात्र राखेर बाँकी आफूखुसी छान्छन्।
- बच्चा बस्ने सबै भाषामा बोल्न र लेख्न सजिलो नाम छान्नुहोस्।
आफ्नो राशि पत्ता लगाउनुहोस्
नामबाट राशि उपकरणमा अङ्ग्रेजी वा देवनागरीमा आफ्नो नाम लेख्नुहोस् र आफ्नो राशि, नक्षत्र र चरण हेर्नुहोस्। ठ्याक्कै जन्म राशि र आफ्नै नामाक्षर जान्न निःशुल्क कुण्डली बनाउनुहोस् — यसले तपाईंको चन्द्रमाको चरणको नामाक्षर देखाउँछ।
न्वारनको तयारी गर्दै हुनुहुन्छ वा बच्चाको नाम छान्दै हुनुहुन्छ? परामर्श बुक गर्नुहोस्, म तपाईंलाई नामाक्षर, न्वारनको शुभ मुहूर्त र केही उपयुक्त नाम दिनेछु।